EEN KUNSTWERK OM IN ROND TE LOPEN

Datum: 22-11-2026 - Auteur: Petra Hart

Waar eindigt het beeld en begint de werkelijkheid?

Bij Fam.Li visits … Baarnse Bos maak ik geen wandelroute waaraan ik kunst toevoeg. Ik maak een kunstwerk waarin mensen letterlijk kunnen rondlopen.

Dat onderscheid is voor mij wezenlijk. Een wandelroute verbindt plekken. Een kunstwerk ordent waarneming. Het bepaalt niet alleen waar je bent, maar ook hoe je kijkt.

In dit werk komen digitale composities, historische locaties, natuur en verbeelding samen. Het kunstwerk bevindt zich niet uitsluitend op het scherm of in het landschap, maar ontstaat ook in de wisselwerking daartussen.

Een mooi voorbeeld is het Sterrenbos.

Op een historische kaart van het voormalige landgoed De Eult uit 1745 wordt de geometrie van het landschap zichtbaar. Acht lanen komen samen bij de Grote Kom. Vanuit dit perspectief kun je de samenhang van het ontwerp in één oogopslag zien. Het landschap wordt bijna een tekening.

 Historische kaart, uitsnede Sterrenbos

Het Sterrenbos en de Grote Kom. Gedraaid detail uit de kaart van landgoed De Eult, J. Perk, 1745. Aquarel, pen en penseel op papier, inkt en waterverf. Origineel 150 × 130 cm. Koninklijke Verzamelingen, Den Haag, inv.nr. E09d-K9.

Maar wie zich op de grond door datzelfde landschap beweegt, ervaart iets heel anders. Daar is geen totaalbeeld, maar een opeenvolging van paden, bomen, openingen en richtingen. Je kijkt niet naar het ontwerp, maar bevindt je er middenin.

Toen ik door het Sterrenbos liep, registreerde mijn GPS mijn beweging. Ik volgde bewust slechts een deel van de historische lanen. Op het scherm verscheen opnieuw een geometrisch patroon, ditmaal niet als historisch ontwerp, maar als registratie van mijn eigen wandeling.

En daar gebeurde iets grappigs.

Bij de Grote Kom stopte de registratie. Ik zwom natuurlijk niet naar de overkant. Ik zette mijn GPS uit en vervolgde de registratie aan de andere zijde van het water.

Op de kaart zie je daardoor waar de lijnen worden onderbroken en aan de overkant verdergaan.

GPS-registratie van mijn wandeling door het Sterrenbos, 2026

GPS-registratie van een wandeling door het Sterrenbos, Baarn, 2026. De route wordt bij de Grote Kom onderbroken en aan de overzijde voortgezet.

Precies op dat punt begon ik na te denken over de verschillende werkelijkheden waarin Yana en ik ons bewegen.

Waar de wegen van Yana en mij zich scheiden

Yana beweegt door hetzelfde landschap als ik, maar niet binnen dezelfde grenzen.

Waar ik mijn route moet onderbreken, kan zij verder. Ik kan haar laten zwemmen, een zelfgemaakt houten vlot laten gebruiken of haar zelfs met een jetski naar de overkant sturen.

Dat is het bijzondere aan mijn artistieke verbeelding. Yana hoeft mijn bewegingen niet letterlijk te volgen. Ik kan haar mogelijkheden geven die ik zelf niet heb benut.

Zij is geen digitale reconstructie van mijn werkelijkheid, maar een artistiek personage met een eigen wereld.

En juist doordat haar wereld verbonden blijft met bestaande locaties, ontstaat er een wisselwerking tussen wat werkelijk is en wat ik eraan toevoeg.

Daarmee komen drie werkelijkheden samen: de historische werkelijkheid van het ontworpen landschap, de fysieke werkelijkheid van mijn eigen ervaring en de artistieke werkelijkheid waarin Yana zich beweegt.

Het gaat mij niet om het registreren van een wandeling of het reconstrueren van een historisch patroon, maar om de verschuivingen tussen die werkelijkheden.

Dat raakt aan een vraag die al langer in mijn werk aanwezig is: waar bevindt het kunstwerk zich eigenlijk?

In de digitale compositie? In het landschap? In de beweging van degene die loopt? Of in het verschil tussen wat werkelijk gebeurt en wat ik mij kan voorstellen?

Voor mij ligt het kunstwerk niet in één afzonderlijk onderdeel, maar in de relaties daartussen.

De bezoeker brengt bovendien een eigen perspectief mee. Wie door het bos loopt, ziet andere details, maakt andere keuzes en ervaart dezelfde omgeving op een eigen manier.

Zo ontstaat een kunstwerk dat niet volledig vanuit één standpunt te overzien is. Niet omdat het onvolledig is, maar omdat het zich op verschillende manieren laat ervaren.

De historische kaart laat zien hoe het landschap ooit werd ontworpen. Mijn GPS toont hoe ik mij erdoorheen bewoog. Yana voegt daar een werkelijkheid aan toe die alleen binnen mijn artistieke verbeelding bestaat.

En de bezoeker kan die verschillende werkelijkheden vervolgens zelf met elkaar verbinden.

Je kijkt niet alleen naar het kunstwerk. Je loopt erin rond.

Reacties