Wat we zien, hoeft niet werkelijk te bestaan om iets in ons teweeg te brengen.
Mijn nichtje was nog geen drie toen ze regelmatig door mijn Fam.Li-boekje bladerde. Iedere keer als ze bij Ipo Li kwam, sloeg ze met haar hand op de pagina en riep: ‘Ipo!’
Later liet ik haar een afbeelding zien waarop verschillende Fam.Li-karakters voor het Rijksmuseum in Amsterdam stonden. Zoals bij mijn Fam.Li-karakters gebruikelijk was, had ik getekende 2D-karakters in een bestaande foto geplaatst.

Ze vroeg of Ipo daar ook was. Nee, maar hij was wel vlakbij, in mijn atelier aan de Minervalaan.
Toen we later toevallig langs het Rijksmuseum liepen, wees ik haar de plek die ze op de afbeelding had gezien. Daarna gingen we naar mijn atelier om Ipo te bezoeken.
Ze liep op het kunstwerk af, draaide zich verbaasd om en zei: ‘Hij beweegt niet!’

Pas op dat moment realiseerde ik me dat ze nog niet begreep dat Ipo een getekend karakter was.
Voor volwassenen was zichtbaar dat ik tekeningen in bestaande alledaagse snapshots had geplaatst. Maar voor mijn nichtje bestond Ipo echt. Het beeld nodigde uit tot verbeelding, zonder dat het bedoeld was om iemand te misleiden.
Ook mijn nichtje kreeg een plaats in mijn beeldwereld. Ik maakte van haar het getekende karakter Friend.Li Eva. Ze kreeg een rol in de tentoonstelling Fam.Li visits … Rotterdam. Op uitnodiging van het Wereldmuseum Rotterdam maakte ik zeven snapshots van markante plekken in Rotterdam. De blauwe huizen vormden een van die plekken.

Tegenwoordig verschijnen er steeds vaker AI-video’s in mijn feed waarin werkelijkheid en fictie nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn.
Zoals een filmpje waarin een kind een zorgvuldig opgebouwde reeks dominosteentjes omstoot. De bouwers reageren wanhopig. Je leeft met ze mee, totdat je ontdekt dat de gebeurtenis nooit heeft plaatsgevonden.
Of kinderen die vanaf een berg naar beneden glijden en plotseling over de rand een ravijn in verdwijnen. Eerst schrik je. Daarna besef je dat wat je ziet onmogelijk is. De gebeurtenis is niet echt. Maar jouw emotionele reactie erop wel.
Wat verandert er aan die emotie wanneer je ontdekt dat het beeld met AI is gemaakt?
Verdwijnt de betekenis van wat je hebt gezien? Of verandert alleen de manier waarop je het interpreteert?
Een verzonnen beeld kan ontroeren, verwonderen of aan het denken zetten. Kunst hoeft geen bestaande werkelijkheid weer te geven om betekenis te hebben. Maar er ontstaat een verschil wanneer een fictieve gebeurtenis wordt gepresenteerd alsof die werkelijk heeft plaatsgevonden.
Ik gebruik AI zelf om mijn artistieke ideeën vorm te geven, zoals ik al 25 jaar verschillende media gebruik.
Ook in mijn ongoing slow movie Fam.Li visits … Baarnse Bos (@heartworldbypetrahart) werk ik nog steeds met een getekend 2D-karakter in bestaande snapshots. Net als eerder bij Fam.Li blijft zichtbaar dat tekening en fotografie zijn samengebracht. AI helpt mij nieuwe scènes vorm te geven, maar de fictie blijft herkenbaar.
Herkenbare fictie nodigt uit tot verbeelding.
Fictie die zich voordoet als werkelijkheid kan ons vertrouwen in wat we zien ondermijnen.





Reacties