WAT LAAT IK AI NIET DOEN?

Datum: 5-11-2026 - Auteur: Petra Hart

Niet alles wat technisch mogelijk is, is artistiek wenselijk.

Sinds 2001 vormen digitale tekeningen de basis van mijn kunstpraktijk. Al in 1991 koos ik tijdens mijn opleiding bewust voor Illustrator, terwijl al mijn medestudenten voor Photoshop kozen. Ik wilde de werkelijkheid niet mooier maken dan zij was, maar haar zelf tekenen.

Met behulp van gradient meshes ontwikkelde ik een eigen techniek om fotorealistische beelden op te bouwen.

1. Oorspronkelijke vlinder – Atrophaneura semperi albofasciata – Petra Hart

Ieder punt, iedere handle en iedere kleurovergang bepaal ik nauwkeurig. Daarbij bepaalt het natuurobject waar ik de punten en handles plaats. Ik volg de vormen en structuren van de natuur.

2. Digitale tekening – gradient mesh met punten en handles – Atrophaneura semperi albofasciata – Petra Hart

Wat daaruit ontstaat, weet ik vooraf niet. Juist door mijn werkwijze ontstaan beelden die ook mij verrassen.

3. Uitvergroot detail van de gradient mesh

Door een detail uit de digitale opbouw sterk uit te vergroten, ontstaan nieuwe organische vormen die zich losmaken van het oorspronkelijke beeld. Dat detail kan zich zelfs buiten de oorspronkelijke contouren van de vlinder bevinden. Ook daar ontstaan lijnen en verbindingen die, wanneer ik ze afzonderlijk bekijk, nog altijd iets van het karakter en de beweging van een vlinder in zich dragen.

Welk detail ik daarvoor kies, is een artistieke beslissing. Ik weet vooraf niet welke vormen ik zal ontdekken. Juist daarin schuilt voor mij de verrassing.

De blauwe lijnen van een gradient mesh zijn normaal gesproken constructielijnen die niet zichtbaar zijn in het uiteindelijke beeld. Ik zet deze constructielijnen om in echte, zichtbare lijnen. Daarmee wordt de technische opbouw zelf onderdeel van mijn beeldtaal.

4. Van onzichtbare constructielijnen naar zichtbare lijnen

Vervolgens geef ik de lijnen een dikte, waarmee de digitale tekening de basis vormt voor een ruimtelijk werk.

5. Vormonderzoek – van lijnen naar een ruimtelijke sculptuur

Voor de uiteindelijke sculptuur gebruik ik watergesneden metaal en Lamberts-glas. Het glas selecteer ik in de tinten van de oorspronkelijke vlinder en snijd ik met uiterste precisie op maat, ook zodat het tussen de metalen frames past.

6. De snijvormen voor het Lamberts-glas

7. De voltooide sculptuur in watergesneden metaal en Lamberts-glas – Atrophaneura semperi albofasciata – Petra Hart

8. Detail van het metaal en het gekleurde Lamberts-glas

9. Licht- en schaduwprojecties van de sculptuur

Ik heb onderzocht of AI dit proces zelfstandig kan volgen en de specifieke beeldtaal van mijn draadwerken kan reproduceren. Vooralsnog niet. AI kan lijnen genereren, maar weet niet welke onverwachte verbindingen voor mij de essentie van de vlinder zichtbaar maken. De gegenereerde lijnen missen de organische structuren uit de natuur, de precisie en de samenhang van mijn handmatig opgebouwde tekeningen.

AI kan eveneens verrassende beelden genereren. Maar willekeurige lijnen vormen nog geen beeldtaal. In mijn werk heeft iedere lijn een oorsprong in de structuur van het natuurobject. Wanneer die samenhang ontbreekt, ontstaat er iets wezenlijk anders.

Ik wil geen benadering van mijn beeldtaal, maar de beeldtaal zelf.

Bij mijn ongoing slow movie, Fam.Li visits … Baarnse Bos (@heartworldbypetrahart), ligt dat anders. Daar biedt AI mij juist mogelijkheden om bestaande artistieke ideeën verder te ontwikkelen. Ik kan mijn eigen werkelijkheid vormgeven, waarin natuur, historische feiten en verbeelding samenkomen.

Ook daar ontstaat een beeld niet zomaar. Ik geef nauwkeurige aanwijzingen, beoordeel het resultaat en stuur bij waar nodig. Net als bij tekenen of schilderen bepaal ik zelf wanneer een beeld af is.

Het experiment met mijn draadwerken heeft voor mij vooral bevestigd dat een medium niet voor ieder artistiek idee geschikt hoeft te zijn.

Ik beoordeel een medium niet op zijn mogelijkheden in het algemeen, maar op de vraag of het mijn artistieke intentie kan realiseren.

Reacties